Những điều bạn cần biết về trái phiếu – Phần 4: Các loại hình trái phiếu

Kiến thức,Kiến thức đầu tư | 0 |

Những điều bạn cần biết về trái phiếu – Phần 4: Các loại hình trái phiếu

Các hình thức khác nhau của trái phiếu

Thị trường trái phiếu hiện đại dần được mở ra vào thập niên 70. Nguồn cung tăng và nhà đầu tư đúc kết được rằng họ có thể kiếm tiền và tạo ra lợi nhuận bằng cách mua và bán trái phiếu trên thị trường thứ cấp. Tuy nhiên, thị trường trái phiếu khi đấy chủ yếu là nơi chính phủ và các doanh nghiệp lớn vay tiền. Nhà đầu tư trái phiếu chủ yếu là các công ty bảo hiểm, các quỹ hưu trí và nhà đầu tư cá nhân tìm kiếm thu nhập từ khoản đầu tư chất lượng cao đáp ứng nhu cầu cụ thể trong tương lai.

Do sự quan tâm của nhà đầu tư đối với trái phiếu gia tăng trong thập niên 70, 80 (và máy vi tính giúp cho việc tính toán trái phiếu dễ dàng và nhanh hơn), các chuyên viên tài chính đã tạo ra các hình thức cải tiến giúp các nhà đi vay tiếp cận nguồn vốn trên thị trường trái phiếu và giúp nhà đầu tư cân nhắc khoản đầu tư so với rủi ro và lợi nhuận tiềm năng. Mỹ có thị trường trái phiếu với lịch sử lâu đời nhất, nhưng Châu Âu lại có mức phát triển nổi trội từ khi khối thị trường chung Châu Âu hình thành vào năm 1999, và đến nay, các quốc gia đang phát triển có mức tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ trong những năm 2000 đã hội nhập với thị trường trái phiếu toàn cầu. Nói một cách tổng quát, trái phiếu chính phủ và trái phiếu doanh nghiệp vẫn thống lĩnh thị trường trái phiếu nhưng các hình thức trái phiếu khác, gồm cả chứng khoán có tài sản thế chấp đảm bảo, giữ vai trò quan trọng trong tài trợ vốn cho những lĩnh vực nhất định như nhà ở và đáp ứng các nhu cầu đầu tư cụ thể.

 

Trái phiếu chính phủ

Trái phiếu chính phủ là một phạm trù rộng bao gồm nợ quốc gia được phát hành và đảm bảo bởi chính quyền trung ương. Trái phiếu chính phủ Canada, Vương Quốc Anh, Kho Bạc Mỹ, Đức, trái phiếu chính phủ Nhật và trái phiếu chính phủ Brazil, tất cả là ví dụ của trái phiếu chính phủ. Mỹ, Nhật và Châu Âu có lịch sử là những quốc gia phát hành lớn nhất trên thị trường trái phiếu chính phủ.

Một số quốc gia cũng phát hành trái phiếu chính phủ gắn với lạm phát gọi là trái phiếu liên kết lạm phát (inflation-linked) hoặc là Chứng Khoán Bảo Vệ Lạm Phát (TIPS) của Kho Bạc Mỹ. Đối với trái phiếu liên kết lạm phát, lãi suất và/hoặc vốn gốc được điều chỉnh thường xuyên để cập nhật những thay đổi của lạm phát nhằm đưa ra lợi nhuận thực điều chỉnh theo lạm phát. Tuy nhiên, tương tự như những trái phiếu khác, trái phiếu liên kết lạm phát có khả năng thua lỗ cao khi lãi suất thực biến động nhanh hơn lãi suất danh nghĩa.

Bên cạnh đó, trái phiếu chính phủ bao gồm cả những thành phần sau:

  • Trái phiếu cơ quan và tổ chức chính phủ: chính quyền trung ương theo đuổi rất nhiều mục tiêu, hỗ trợ nhu cầu nhà ở với mức giá vừa phải hoặc phát triển những doanh nghiệp nhỏ. Ví dụ như việc phát hành trái phiếu thông qua các cơ quan nhà nước để hỗ trợ các hoạt động. Một số trái phiếu cơ quan nhà nước được bảo đảm bởi chính quyền trung ương trong khi số khác không được bảo đảm. Các tổ chức siêu quốc gia như Ngân Hàng Thế Giới và Ngân Hàng Đầu Tư Liên Minh Châu Âu cũng tham gia vay trên thị trường trái phiếu để tài trợ các dự án công và/hoặc phát triển.
  • Trái phiếu chính quyền địa phương: Chính quyền địa phương có thể là quận, tiểu bang hoặc thành phố đi vay để tài trợ nhiều dự án từ xây dựng cầu cho đến xây dựng trường học và cả các hoạt động phổ biến khác. Thị trường trái phiếu chính quyển địa phương được xây dựng tốt tại Mỹ nơi mà những trái phiếu dạng này được biết đến như là trái phiếu đô thị. Việc phát hành trái phiếu chính quyền địa phương Châu Âu tăng trưởng vượt bậc trong những năm gần đây. Tại Mỹ, các trái phiếu đô thị (munis) có thể được ưu đãi về thuế so với các loại trái phiếu khác do lợi nhuận của nhiều trái phiếu đô thị được miễn các thuế liên bang và khi các tiểu bang phát hành trái phiếu, lợi nhuận được miễn thuế đối với các công dân thuộc tiểu bang đó. Tuy nhiên, phần thặng dư vốn từ trái phiếu đô thị Mỹ không được miễn thuế và lợi nhuận từ các danh mục đầu tư vào trái phiếu đô thị có thể chịu các loại thuế tiểu bang và địa phương và có thể thay thế bằng một mức thuế tối thiểu.

Trái phiếu doanh nghiệp

Sếp sau trái phiếu chính phủ là trái phiếu doanh nghiệp với lịch sử nắm giữ phân khúc lớn nhất trên thị trường trái phiếu. Các doanh nghiệp đi vay trên thị trường trái phiếu để mở rộng hoạt động hoặc tài trợ việc kinh doanh mạo hiểm mới.

Trái phiếu doanh nghiệp được khái quát thành 2 loại: trái phiếu đầu tư và trái phiếu đầu cơ (còn được biết đến là trái phiếu lợi nhuận cao hoặc trái phiếu rủi ro cao). Trái phiếu đầu cơ được phát hành bởi những doanh nghiệp được đánh giá có mức tín nhiệm thấp hơn và rủi ro phá sản cao hơn so với những doanh nghiệp được xếp hạng đầu tư có mức tín nhiệm cao hơn.

Trái phiếu đầu cơ thường được phát hành bởi những doanh nghiệp mới, đặc biệt là những doanh nghiệp thuộc các lĩnh vực không ổn định và mang tính cạnh tranh hoặc những doanh nghiệp có nền tảng yếu. Mức tín nhiệm của trái phiếu đầu cơ cho thấy xác xuất cao hơn đối với nguy cơ phá sản do đó mà mức trái tức của những trái phiếu này cao hơn nhằm bù đắp mức rủi ro cao hơn mà nhà đầu tư gánh chịu. Nhà phát hành có thể bị hạ mức tín nhiệm trong trường hợp chất lượng tín dụng của họ suy giảm hoặc có thể được nâng mức tín nhiệm khi nền tảng doanh nghiệp được cải thiện.

 

Trái phiếu các thị trường mới nổi

Trái phiếu chính phủ và doanh nghiệp phát hành bởi các quốc gia đang phát triển được biết đến như là trái phiếu các thị trường mới nổi (EM). Từ thập niên 90, loại hình tài sản tại các thị trường mới nổi đã phát triển và hoàn thiện hơn với các loại hình trái phiếu chính phủ và trái phiếu doanh nghiệp đa dạng được phát hành bằng các loại tiền tệ chủ chốt, bao gồm cả đồng đô la Mỹ và đồng tiền khối thị trường chung Châu Âu (Euro), và đồng nội tệ (thường được gọi là trái phiếu địa phương các thị trường mới nổi). Do đặc điểm trái phiếu các trị trường mới nổi được phát hành bởi nhiều quốc gia khác nhau có tiềm năng tăng trưởng khác nhau nên chúng có thể giúp đa dạng hóa danh mục đầu tư và có thể mang lại mức lợi nhuận hấp dẫn sau khi đã điều chỉnh với rủi ro.
Chứng khoán đảm bảo bởi khoản vay mua nhà và chứng khoán có tài sản đảm bảo

Một phần quan trọng khác của thị trường trái phiếu toàn cầu đến từ quá trình gọi là “chứng khoán hóa” mà theo đó dòng tiền của nhiều khoản vay khác nhau (ví dụ như các khoản thanh toán vay mua nhà, vay mua xe hoặc thanh toán thẻ tín dụng) được kết hợp lại với nhau và bán lại cho các nhà đầu tư như là các trái phiếu. Các chứng khoán đảm bảo bởi khoản vay mua nhà và chứng khoán có tài sản đảm bảo là hai bộ phận lớn nhất liên quan đến chứng khoán hóa.

 

Chứng khoán đảm bảo bởi các khoản vay mua nhà (MBS)

Các trái phiếu này được hình thành từ việc thanh toán các khoản vay mua nhà thế chấp của người mua nhà. Bên cho vay, thường là các ngân hàng và công ty tài chính, bán các khoản vay mua nhà cá nhân cho một pháp nhân khác để kết hợp chúng lại thành một chứng khoán có mức lãi suất tương tự như lãi suất vay mua nhà sẽ được người mua nhà thanh toán. Tương tự như những trái phiếu khác, chứng khoán đảm bảo bởi các khoản vay mua nhà chịu ảnh hưởng bởi biến động của các mức lãi suất trên thị trường và sụt giảm giá trị khi lãi suất tăng. Đặc biệt đối với các chứng khoán có mức lãi suất cho vay mua nhà cố định chịu tác động bởi lãi suất do người đi vay có thể trả nợ và vay mua nhà trở lại khi lãi suất giảm dẫn đến việc các chứng khoán được đảm bảo bởi những khoản vay này cũng được thanh toán sớm hơn dự kiến. Một phần của lý do này và cũng do yêu cầu của các loại hình nhà đầu tư khác nhau, chứng khoán đảm bảo bởi các khoản vay mua nhà có thể được thiết kế thành những trái phiếu xác định các ngày thanh toán và các đặc điểm được biết đến như là các nghĩa vụ đối với các tài khoản thế chấp (CMOs).

 

Chứng khoán có tài sản đảm bảo (ABS)

Trái phiếu dạng này là các chứng khoán được hình thành từ việc thanh toán các khoản vay mua xe, thanh toán thẻ tín dụng và các khoản vay khác. Đối với chứng khoán có tài sản đảm bảo, các khoản vay giống nhau được kết hợp lại và tạo thành một chứng khoán sau đó được chào bán cho các nhà đầu tư. Các pháp nhân chuyên biệt được thành lập để quản lý các chứng khoán có tài sản đảm bảo cho phép các công ty phát hành thẻ tín dụng và các nhà cho vay tách biệt những khoản cho vay khỏi bảng cân đối kế toán. Chứng khoán có tài sản đảm bảo thường được chia nhỏ đồng nghĩa với việc các khoản vay được kết hợp với nhau thành các loại chứng khoán có chất lượng cao và các loại chứng khoán có chất lượng thấp hơn.

 

Trái phiếu đảm bảo bởi các khoản cho vay mua nhà của Đức và trái phiếu có dòng tiền đảm bảo

Các chứng khoán của Đức được đảm bảo bởi các khoản vay mua nhà được gọi là Pfandbriefe hoặc là Jumbo Pfandbriefe tùy thuộc vào qui mô chào bán. Thị trường Jumbo Pfandbriefe có lịch sử là một trong những bộ phận lớn nhất của thị trường trái phiếu Châu Âu. Điểm khác biệt chủ yếu giữa Pfandbriefe và chứng khoán đảm bảo bởi các khoản vay mua nhà hoặc chứng khoán có tài sản đảm bảo là các ngân hàng cho vay kết hợp chúng lại với nhau thành Pfandbriefe và thể hiện các khoản vay đó trên sổ sách. Do đặc điểm này mà đôi khi Pfandbriefe được xem như các trái phiếu doanh nghiệp. Các quốc gia khác tại Châu Âu đang gia tăng việc phát hành chứng khoán tương tự như Pfandbrief được biết đến như là trái phiếu có dòng tiền đảm bảo.

Các trái phiếu không thuộc chính phủ nêu trên thường được định giá căn cứ theo lợi suất trái phiếu chính phủ hoặc lãi suất liên ngân hàng Luân Đôn (LIBOR). Chênh lệch giữa lợi suất trái phiếu không thuộc chính phủ và lợi suất trái phiếu chính phủ hoặc lãi suất liên ngân hàng Luân Đôn được biết đến như là “khoảng cách tín nhiệm”. Ví dụ, một doanh nghiệp có mức tín nhiệm hơi thấp hơn mức tín nhiệm của chính phủ có thể phát hành trái phiếu với lợi suất hoặc khoảng cách tín nhiệm cao hon 50 điểm cơ bản (0.5%) so với trái phiếu chính phủ có cùng thời gian đáo hạn. Khoảng cách tín nhiệm điều chỉnh tùy theo am hiểu của nhà đầu tư về chất lượng tín nhiệm và tăng trưởng kinh tế cũng như là yêu cầu về rủi ro và lợi nhuận cao hơn.

Sau khi nhà phát hành chào bán trái phiếu, trái phiếu có thể được mua và bán trên thị trường thứ cấp nơi mà giá cả biến động theo những thay đổi về triển vọng của nền kinh tế, chất lượng tín nhiệm của trái phiếu hoặc nhà phát hành và cung cầu giữa các lĩnh vực. Người mua và bán chủ yếu trên thị trường trái phiếu là các nhà kinh doanh môi giới và các nhà đầu tư cá nhân thường mua bán thông qua các nhà kinh doanh môi giới này dưới hình thức là khách hàng trực tiếp hoặc gián tiếp thông qua các quỹ tương hỗ và các quỹ hoán đổi danh mục.

Theo Pimco

Hotline
Hotline